Làm mà như không làm

Trịnh Chí Cường · đọc khoảng 4 phút

Anh Cường mặc vest nâu, đứng tựa tường trắng cạnh kệ sách gỗ

Hồi xưa Cường làm nhanh lắm. Nhanh, nhiều, dồn sức. Rồi tới một lúc Cường tự hỏi: hành động hoài, chắc gì đã thắng?

Câu trả lời Cường tìm được nằm ở một chữ cũ của Đạo học: vô vi.

Làm mà như không làm, không làm mà tự nhiên thành.

Vô vi không phải là ngồi yên

Nghe chữ vô vi, nhiều người tưởng là không làm gì. Không phải vậy. Vô vi là thiết kế đúng, thiết lập đúng ngay từ đầu. Sắp đặt xong thì mình đứng ở ngoài quan sát, rồi chỉnh.

Thiết kế đúng → Thiết lập đúng → Đứng ngoài quan sát → Chỉnh

Giống nước đổ từ trên cao xuống: thuận theo thế thì chẳng tốn sức. Còn vác đá từ dưới chân núi lên đỉnh núi thì đó cũng là hành động, nhưng hành động như vậy để làm gì mà tốn sức, đúng không?

Kinh doanh là một phong cách sống. Mỗi người chọn một cách, mỗi thầy có một phong cách riêng. Cường không phản bác ai cả. Cường chỉ nói là Cường chọn cách này: một cách làm mà 40 tuổi làm được, 80 tuổi vẫn làm được. Tới lúc lụ khụ rồi vẫn còn nói được, còn chia sẻ được. Chậm hơn một chút, nhưng vẫn là những nguyên lý đó thôi.

Hệ sinh thái, không phải tập đoàn

Hôm ngồi chia sẻ với mấy anh em, Cường nói thật lòng mình:

Anh sẽ thích làm cái hệ sinh thái hơn là làm tập đoàn... không bị phụ thuộc, và anh cũng không bắt ai phải phụ thuộc anh.

Tập đoàn thì mọi thứ gom về một mối. Hệ sinh thái thì mỗi người có không gian riêng của mình. Muốn kết nối với ai thì mình dùng cách kết nối. Có dự án phù hợp thì ráp lại cùng làm.

Nói cho công bằng, cách này chắc chắn không tối ưu hết mọi chi phí. Đó là mặt trái, Cường biết. Nhưng đổi lại, mình không bị phụ thuộc, và cũng không bắt ai phải phụ thuộc mình. Cường chọn đổi như vậy.

Thương Hội Trịnh Chí Cường cũng đi theo tinh thần đó: nơi anh em cùng chí hướng, cùng tư duy làm ăn bền vững, gặp nhau để giải những bài toán thật của chính mình.

Đường dài thì phải giữ sức

Có lần Cường nhắn cho một người em:

Đam mê hay Xuất Sắc mà muốn tạo giá trị là phải đi đường dài, và dùng thể lực của mình đó em, phải giữ sức để đi xa.

Cường nói câu đó cũng từ chính mình. Có đợt soạn bài, dạy liên tục mấy ngày, năng lượng thì tích cực lắm, mà người thì đuối, phải quay lại tập thể thao. Giữ sức là một phần của công việc, không phải chuyện phụ.

Đi đường dài thì không chạy nước rút. Mà muốn khỏi chạy nước rút thì phải quay về chữ vô vi: thiết kế sao cho việc tự chạy, mình đứng ngoài nhìn và chỉnh.

Sản phẩm có thể chết, năng lực thì không

Cái sản phẩm có thể chết nhưng năng lực không chết.

Một sản phẩm có thể lỗi thời. Một cái máy có thể lỗi thời. Nhưng năng lực đã vào người mình rồi thì nó ở đó. Mình đổi công cụ, đổi công nghệ, là dựng lại được.

Nền tảng cũng vậy. Một kênh bán hàng, một mạng xã hội chỉ là sân khấu, còn mình là diễn viên. Sân khấu sập thì mình kiếm sân khấu khác mà diễn.

Nên thay vì chạy theo từng sản phẩm, Cường dồn sức xây năng lực: cho doanh nghiệp, và cho chính người chủ. Năng lực có rồi thì sản phẩm nào cũng dựng lại được. Đó là làm mà như không làm.

Ba câu hỏi để anh chị tự bắt mạch

Cách anh chị đang làm hôm nay, 20 năm nữa anh chị còn muốn làm và còn làm nổi không?
Chỗ nào trong doanh nghiệp anh chị đang "vác đá lên núi", tốn sức mà chưa thiết kế lại?
Nếu sản phẩm chính ngừng bán ngày mai, năng lực nào của anh chị và đội ngũ vẫn còn nguyên?

Câu thứ ba trả lời được rồi, anh chị sẽ biết nên dồn sức vào đâu cho đường dài.