Khi bàn chuyện đào tạo cho một đội ngũ, câu hỏi đầu tiên thường là: học kỹ năng gì, dùng công cụ gì? Câu hỏi đó không sai. Nhưng gần 20 năm điều hành, Cường thấy chỗ khó nhất chưa bao giờ nằm ở đó.
Cái khó giải quyết nhất nó không phải là kỹ thuật, mà là con người, mà là cái phần tâm.
Kết quả khó nhất của đào tạo là thay đổi hành vi. Mà hành vi thì đi ra từ bên trong. Nên Cường đi theo một trình tự.
Một trình tự sáu bậc
Tâm → Tư duy → Nguyên lý → Kiến thức đóng gói → Kỹ năng → Thành thạo
Cường đúc kết 12 nguyên lý cho mình, và nguyên lý đầu tiên là tâm thế vững vàng. Mình muốn gì, mình đang có gì, cái thế của mình đã vững chưa. Tâm vững rồi thì không sợ, có tiền hay chưa có tiền cũng vậy.
Tâm xong mới tới tư duy. Tư duy xong mới coi mình đang ở mức kiến thức nào. Kiến thức thì đi từ nguyên lý, rồi đóng gói lại cho gọn, rồi mới luyện thành kỹ năng, rồi mới tới thành thạo.
Đi ngược thì sao? Kỹ năng có đó, mà tâm chưa vững, gặp chuyện khó là lung lay. Giống như uống thuốc bổ trong khi bệnh gốc chưa chữa, đúng không?
Từ "tập trung mục tiêu" sang "tận tâm phục vụ"
Lúc đầu, trong 12 nguyên lý, Cường cũng ghi một câu là "tập trung mục tiêu". Sau đó Cường nghĩ lại. Tập trung mục tiêu thì người làm điều xấu cũng làm được, cũng gom được nguồn lực. Tập trung thôi thì chưa đủ. Phải hỏi tiếp: tập trung để phục vụ ai?
Nên Cường đổi thành "tận tâm phục vụ". Khi tâm hướng ra ngoài, nghĩ tới người mình phục vụ, mình bớt căng thẳng hơn. Và lòng biết ơn đó kết nối được với nhân viên, với khách hàng.
Văn, Tư, Tu: học tới đâu mới là học
Cường nhìn Phật pháp ở góc độ triết học và cách sống. Trong đó có ba chặng học: Văn, Tư, Tu. Văn là nghe, đọc, tiếp nhận. Tư là suy ngẫm, dùng cái đầu của mình gói lại cho gọn, chọn cái nào hợp với mình. Tu là thực hành, làm nhiều lần cho tới khi nó vào người.
Nhiều người dừng ở Văn. Nạp, nạp, nạp mãi. Cường gọi vui là "tụng niệm": đọc thuộc mà không biết nghĩa, không đem ra làm. Nạp nhiều mà không lọc thì có khi còn rối hơn, chạy rất nhanh mà chỉ quanh một vòng.
Vậy lọc bằng gì? Cường tự đặt cho mình một tiêu chuẩn với mọi thứ mình nghe, mình đọc. Hai câu hỏi thôi: điều này có hữu ích không? Điều này có khả dụng không, tức là đem vào thực tế được không?
Giống lon Coca: 99% là nước, chỉ 1% là cái cốt lõi tạo ra khác biệt. Tri thức cũng vậy, mình chắt lấy cái 1% đó.
Tam Bảo của người học
Cường hay mượn chữ Tam Bảo của nhà Phật: Phật, Pháp, Tăng. Bỏ đi phần tôn giáo, áp vào chuyện học thì thế này.
Phật là người thầy. Không phải chỉ một ông thầy, mà nhiều thầy: người này mình học về AI, người kia học về tài chính, người nọ học về marketing. Anh học được từ em, em học được từ anh, chúng ta là thầy của nhau. Pháp là phương pháp, là kiến thức, là trí tuệ. Tăng là cộng đồng, những người cùng tu tập với nhau. Mà tu tập là gì? Là thực hành.
Làm, đo, học, chỉnh. Còn không làm thì không có học đâu.
Làm thì chắc chắn có kết quả. Kết quả đúng kỳ vọng thì kiến thức của mình đang đúng. Không đúng kỳ vọng thì mình học, mình thay đổi, mình chỉnh. Lúc tốt thì mình có thành quả, lúc không tốt thì mình có bài học.
Ba câu hỏi để anh chị tự bắt mạch
- Trước khi cho đội ngũ học một kỹ năng mới, anh chị đã hỏi tâm thế của họ đang ra sao chưa?
- Trong những gì anh chị đọc và nghe tháng này, cái nào vừa hữu ích vừa khả dụng?
- Anh chị đang có đủ Tam Bảo chưa: người thầy, phương pháp, và một cộng đồng cùng thực hành?
Nếu câu đầu tiên chưa có câu trả lời, có lẽ đó là chỗ nên bắt đầu, trước cả kỹ năng.
Ghi chú bản mẫu: bài dựng từ lời anh Cường trong buổi chia sẻ ngày 23/10/2026. Anh Cường sửa chữ theo giọng mình trước khi đăng.